Tips en Trucs 2026

GPU's monitoren en configureren met LACT

LACT vult het gebrek aan officiële GUI-gebaseerde GPU-configuratietools voor Linux van AMD of Intel aan. Het programma werkt ook op NVIDIA-GPU’s en biedt zo een handige, uniforme app voor het configureren van GPU’s van alle drie de grote GPU-leveranciers.

Aangezien NVIDIA-GPU’s in hun Linux-stuurprogramma beschikken over het programma NVIDIA-Settings, althans voor het beheren van het overklokken van de GPU, is deze LACT-functionaliteit vooral nuttig voor AMD Radeon-grafische kaarten, die anders alleen via terminal opdrachten kunnen worden overklokt.

LACT is een grafische oplossing waarmee je eenvoudig de sensorgegevens van grafische kaarten kunt controleren, ventilatorcurves kunt aanpassen, GPU's kunt overklokken, energiestanden kunt wijzigen en andere optimalisaties kunt doorvoeren, afhankelijk van wat de GPU of het stuurprogramma aan de gebruikersruimte beschikbaar stelt.

LACT functies

GPU-configuratie wordt afgehandeld door een systeemservice die niet afhankelijk is van een grafische sessie (Wayland/X11).

De service kan ook standalone worden gebruikt met een configuratiebestand, bijvoorbeeld in headless-scenario's.

LACT installeren

LACT is niet beschikbaar in de standaard softwarebronnen van Debian Trixie. Om het pakket te installeren, surf je naar de Github Releases webpagina van LACT. Scroll naar het onderdeel Assets. Klik voor een Debian Trixie omgeving op de downloadkoppeling lact-0.8.4-0.amd64.debian-12.deb.

Open na het voltooien van het downloaden de bestandsbeheerder (Dolphin) en dubbelklik in de map Downloads op het gedownloade pakket (lact-0.8.4-0.amd64.debian-12.deb). Automatische start het programma Ontdekken op met het LACT pakket. Klik bovenaan rechts op de knop , voer het beheerders wachtwoord in. Wacht tot de installatie voltooid is en sluit alle programma's af.

Gebruik de Programmastarter bij Systeem om het programma LACT (Control your graphics cards) te starten.

Om alle functies van LACT te kunnen gebruiken, moet de Daemon (service) gestart worden. Dit moet je maar één keer starten, daarna zal dit automatisch bij elke systeemstart gebeuren. Vandaar de volgende melding:

LACT

Selecteer en kopieer in het tekstvak de volledige sudo opdracht en klik op de knop. Sluit daarna LACT af.

Start een terminal (Konsole) en voer de volgende opdracht uit (plak met de sneltoets Ctrl+Shift+v):

dany@pindabook:~$ sudo systemctl enable --now lactd
[sudo] wachtwoord voor dany:  
Created symlink '/etc/systemd/system/multi-user.target.wants/lactd.service' → '/usr/lib/systemd/system/lactd.service'.

Herstart LACT

LACT gebruiken

Op een systeem met meerdere grafische kaarten, kan je met de knop links bovenaan een grafische kaart selecteren. Onderstaande afbeeldingen tonen LACT vensters van een in een Intel processor ingebouwde grafische GPU. Bovenstaande afbeeldingen van een AMD grafische kaart.

Het Information tabblad geeft allerlei informatie weer.

LACT

Het OC (OverClock) tabblad geeft prestatie-informatie weer. Daarbij kan je indien de kaart dit toelaat overklokken, lees echter eerst de rode waarschuwing. Een gewaarschuwd man/vrouw telt voor twee.

LACT

Klik op de knop om de prestatie informatie in grafiekvorm weer te geven.

Onderaan kan je met de knop de weergave van de grafieken instellen.

LACT

Klik nogmaals op de knop om het configureren van de grafieken te beëindigen.

Op het tabblad Thermals zie je de temperatuur informatie. Daarbij of er Throttling actief wordt ingezet (verlagen van de werkfrequentie en dus de prestaties om oververhitting te voorkomen). Een indicatie dat de GPU de uit te voeren taak niet kan blijven volhouden. M.a.w. verlicht de taak door deze te configureren of investeer in een krachtiger GPU.

LACT

Op het Software tabblad krijgen we een overzicht van de voor de GPU belangrijke software.

LACT

Via de knoppen en krijg je informatie over de functies die door de hardware/software combinatie worden aangeboden.

LACT

Verder kan je nog diverse andere functies bereiken via het hamburgermenu rechts bovenaan.

Als afsluiter deze Youtube video:

LACT verwijderen

Verwijder het geïnstalleerde softwarepakket:

dany@pindabook:~$ sudo apt remove lact
[sudo] wachtwoord voor dany:  
Het volgende pakket is automatisch geïnstalleerd en is niet langer nodig:
 hwdata
Gebruik 'sudo apt autoremove' om het te verwijderen.

VERWIJDEREN:
 lact

Samenvatting:
 Opwaarderen: 0, Installeren: 0, Verwijderen: 1, Niet opwaarderen: 0
 Vrijgemaakte ruimte: 10,7 MB

Doorgaan? [J/n]  
(Database wordt ingelezen ... 206622 bestanden en mappen momenteel geïnstalleerd.)
lact (0.8.4-0) wordt verwijderd ...
Bezig met afhandelen van triggers voor hicolor-icon-theme (0.18-2) ...
Bezig met afhandelen van triggers voor mailcap (3.74) ...
Bezig met afhandelen van triggers voor desktop-file-utils (0.28-1) ...

Om echt schijfruimte vrij te maken, verwijderen we ook de niet langer gebruikte afhankelijke pakketten met:

dany@pindabook:~$ sudo apt autoremove
VERWIJDEREN:                               
 hwdata

Samenvatting:
 Opwaarderen: 0, Installeren: 0, Verwijderen: 1, Niet opwaarderen: 0
 Vrijgemaakte ruimte: 15,4 kB

Doorgaan? [J/n]  
(Database wordt ingelezen ... 206616 bestanden en mappen momenteel geïnstalleerd.)
hwdata (0.394-1) wordt verwijderd ...

De LACT configuratiemap en het gedownloade softwarepakket verwijder je met:

dany@pindabook:~$ rm -r .config/lact/ Downloads/lact-0.8.4-0.amd64.debian-12.deb